LPG - paliwo bezpieczne w każdej sytuacji

fot. gazeo.plLufa balistyczna na ciężkiej podstawie jest sterowana z odległości, zapewniając bezpieczeństwo obsługi

Do wielu ludzi statystyki jednak nie przemawiają. Właśnie z myślą o nich postanowiliśmy przeprowadzić specjalne próby mające na celu sprawdzenie zachowania się samochodowych zbiorników LPG w sytuacjach skrajnie ekstremalnych.

Przedmiot badań - zbiorniki LPG

Przedmiotem badań były typowe, samochodowe zbiorniki LPG wyprodukowane przez firmę STAKO ze Słupska (2 walcowe i 2 toroidalne) oraz 2 zbiorniki benzynowe (stalowy i wykonany z tworzywa).

Opis stanowiska do prób balistycznych

Strzały były oddawane z lufy balistycznej, czyli ze specjalnego stanowiska umożliwiającego zdalny (z zachowaniem bezpiecznej odległości od stanowiska) ostrzał zbiorników. Lufa była przystosowana do strzelania amunicją kalibru 7,62 mm x 39 mm (kaliber, czyli najmniejsza średnica przewodu lufy x długość łuski naboju) stosowaną w karabinku automatycznym AKM (popularny Kałasznikow).

Strzały były wykonywane z wykorzystaniem amunicji zwykłej i zapalającej z odległości 25 m.

Za stanowiskiem, na którym ustawiano zbiorniki znajdowała się pochylona płyta pancerna, wyłapująca wystrzelone pociski i kierująca je do ziemi.

Zbiorniki LPG

Walcowe zbiorniki LPG o wymiarach (śr. x dł.) 272 x 792 mm miały pojemność geometryczną 40 l i mieściły 32 l gazu (80 % objętości geometrycznej - zgodnie z wymaganiami). Torusy o wymiarach (śr. x wys.) 565 x 180 mm miały pojemność geometryczną 34 l (pojemność użytkowa 27 l). Do zbiorników zatankowano po 15 litrów LPG, co stanowiło mniej więcej połowę pojemności użytkowej każdego z nich.

Każdy ze zbiorników został wyposażony w stosowną (zgodną  z regulaminami homologacyjnymi) armaturę w postaci wielozaworów produkowanych przez Tomasetto Achille dla Landi Renzo. Zgodne z zapisami w regulaminach zbiornik jest homologowany z określoną armaturą. Jest ona później wyszczególniona w paszporcie zbiornika i z takim osprzętem (wielozaworem) zbiornik musi być użytkowany.

fot. gazeo.plMontaż zbiornika walcowego na stojaku

Wszystkie zbiorniki LPG produkowane przez STAKO są wykonane z blachy o grubości 3 mm.

Odpowiedni dobór wielozaworu jest bardzo istotny, m.in. ze względu na dobór wydajności zaworu bezpieczeństwa do wielkości zbiornika tak, aby był on w stanie zmniejszać ciśnienie wewnętrzne w odpowiedni sposób (z określoną szybkością). Jest to bardzo istotne z punktu widzenia zachowania się zbiornika w sytuacjach awaryjnych.

fot. gazeo.plNapełenianie zbiorników benzyny

Zbiorniki benzyny

Test rozpoczęliśmy od prób przestrzelania zbiorników benzyny (stalowego i wykonanego z tworzywa sztucznego). Stalowy zbiornik benzyny o pojemności 21 l pochodził z Fiata 126p, a wykonany z tworzywa z Fiata Uno. Umożliwiał on zatankowanie 38 l paliwa. W obu zbiornikach znajdowało się po 10 l benzyny.

Zbiorniki zostały przestrzelone powyżej poziomu paliwa, w miejscu gdzie znajdują się palne opary benzyny.

Stalowy zbiornik benzyny

fot. gazeo.plOtwór wlotowy pocisku zwykłego w zbiorniku stalowym ...

Pierwszy strzał, z wykorzystaniem amunicji zwykłej (PS) został oddany do stalowego zbiornika benzyny. W jego wyniku powstały 2 otwory (wlotowy i wylotowy). Zbiornik nie eksplodował. Kolejny strzał wykonano wykorzystując nabój przeciwpancerno-zapalający. On także nie spowodował eksplozji zbiornika.

Otwory wlotowe w zbiorniku stalowym są nieco mniejsze niż wylotowe, co jest wynikiem właściwości plastycznych blachy stalowej, która w miejscu przestrzelenia „wywija” się wokół otworu. Można to wyraźne zaobserwować w otworach wylotowych. W otworach wlotowych charakterystyczne „wywinięcie” znajduje się wewnątrz zbiornika. Średnice otworów były zbliżone do kalibru używanej amunicji (7,62 mm).

Zbiornik benzyny z tworzywa

fot. gazeo.pl... i wykonanym z tworzywa. Widać różnice w średnicy przestrzeliny, co jest związane z właściwościami obu materiałów

Kolejna próba polegała na przestrzeleniu zbiornika benzyny, tym razem wykonanego z tworzywa sztucznego. Oddano 2 strzały, pierwszy pociskiem zwykłym, drugi przeciwpancerno-zapalającym.

W odróżnieniu od zbiornika stalowego, przestrzeliny zbiornika wykonanego z tworzywa miały średnicę dużo mniejszą od kalibru zastosowanych pocisków. Wynika to z własności tworzywa sztucznego, które jest materiałem bardzo sprężystym. Otwory po przejściu pocisku w ramach odkształceń sprężystych tworzywa ulegają zmniejszeniu.

Także w tym przypadku okazało się, że zbiornik benzyny w tak ekstremalnej sytuacji jest bezpieczny.

Trzeba mieć jednak świadomość, że pary benzyny stanowią poważne zagrożenie wybuchowe, co potwierdzają statystyki straży pożarnej. Czasami wybuch może wywołać prozaiczne i powszechnie występujące zjawisko wyładowania elektrostatycznego, czyli gwałtownego przepływu prądu elektrycznego pomiędzy dwoma obiektami o różnych potencjałach elektrycznych. Chyba każdy z nas doświadczył takiego "kopnięcia".