Raport Roczny POGP 2024 – ciągniki rolnicze z LPG

Duży potencjał rynku

Według danych GUS w Polsce zarejestrowanych jest 1,45 mln ciągników rolniczych, a co roku rejestruje się około 10 tys. nowych. Według szacunków Polskiej Organizacji Gazu Płynnego około 1 tys. z tej liczby korzysta dziś z instalacji zasilania gazem LPG pomimo braku praktycznej możliwości uzyskania świadectwa homologacji sposobu montażu instalacji gazowych dla pojazdów kategorii T. Teoretycznie obecnie, bez ważnej homologacji, możliwości poruszania się takich ciągników po drogach publicznych są ograniczone.

Rozporządzenie w sprawie homologacji montażu dodatkowej instalacji zasilania gazem pojazdu

Na podstawie Art. 58 ustawy o homologacji, Minister Infrastruktury wydał w dniu 12 września 2023 r. rozporządzenie w sprawie homologacji montażu dodatkowej instalacji zasilania gazem pojazdu, które określa m.in.:

• zakres wymagań technicznych obowiązujących w procedurze homologacji dodatkowej instalacji zasilania gazem pojazdu;
• szczegółowe czynności Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego i służby technicznej w procedurze homologacji dodatkowej instalacji zasilania gazem pojazdu;
• zakres i sposób przeprowadzania badań homologacyjnych oraz kontroli zgodności montażu dodatkowej instalacji zasilania gazem pojazdu;
• wzory dokumentów związanych z homologacją dodatkowej instalacji zasilania gazem pojazdu.

fot. POGP Zakres wymagań technicznych obowiązujących w procedurze homologacji sposobu montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem.

Załącznik nr 1

Załącznik nr 1 do rozporządzenia z 12 września 2023 r. określa, jakie akty prawne regulują poszczególne aspekty wymagań technicznych procedury homologacji sposobu montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem, wskazując jednoznacznie, że mają one zastosowanie do pojazdów osobowych (M), ciężarowych (N) oraz ciągników (T). Jest to milowy krok w drodze do umożliwienia instalacji w ciągnikach tego typu napędu, bowiem w przeszłości administracja publiczna argumentowała, że Regulamin ONZ nr 67 (R67), poświęcony wyposażeniu pojazdów samochodowych wykorzystujących gaz skroplony LPG nie odnosił się wprost do kategorii T. Nowe rozporządzenie rozstrzyga jednoznacznie, że R67 może być podstawą do opracowania krajowych przepisów technicznych dla ciągników.

Załącznik nr 9

W kwestii warunków technicznych dla sposobu montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem, rozporządzenie z 12 września 2023 r. odsyła do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dn. 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. W tym miejscu trop się urywa, bowiem to ostatnie oczekuje na nowelizację – załącznik nr 9 szczegółowo opisuje warunki dodatkowe dla pojazdu przystosowanego do zasilania gazem, jednak odnosi się wyłącznie do pojazdów osobowych (kategoria M) oraz ciężarowych (N).

Można ale nie można

Oznacza to, że według stanu na rok 2024 organy administracji publicznej akceptują możliwość instalacji LPG w pojazdach rolniczych kategorii T i producent może złożyć odpowiedni wniosek do Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego. Jednak zgodnie z art. 32 ustawy o homologacji ten ostatni wymaga dołączenia do wniosku protokołu z badania homologacyjnego wraz ze sprawozdaniem, wydanego przez służbę techniczną oraz wskazania we wniosku o wydanie świadectwa homologacji sposobu montażu instalacji przystosowującej dany typ pojazdu do zasilania gazem, numeru sprawozdania z badań homologacyjnych oraz daty jego wydania. Rozporządzenie z 2002 r. regulujące warunki techniczne, takich warunków dla ciągników na razie nie określa. W efekcie nowe przepisy pozostaną martwe aż do momentu nowelizacji tego aktu prawnego.

fot. AC SA
Ciągnik rolniczy dostosowany do zasilania LPG

POGP zabiegało o zmiany od dawna

Tym niemniej, nowe przepisy otwierają drogę do upowszechnienia montażu instalacji gazowych w odniesieniu do ciągników i maszyn rolniczych. Polska Organizacja Gazu Płynnego zabiegała o taką zmianę od dawna, a w latach 2013-2015 podejmowaliśmy starania o podjęcie inicjatywy w tej sprawie przez Transportowy Dozór Techniczny. Likwidacja tej luki prawnej w obecnym otoczeniu europejskim w naszej ocenie może przynieść szereg pozytywnych konsekwencji, w tym:

• Polscy przedsiębiorcy działający w segmencie instalacji autogazowych, którzy stanowią przykład sukcesu komercyjnego na skalę międzynarodową, będą mogli wprowadzić do oferty asortyment kierowany do pojazdów kategorii T, dla których nie jest obecnie planowane ograniczenie możliwości stosowania silników spalinowych.
• Upowszechnienie instalacji gazowych w segmencie pojazdów kategorii T pozwoli na spadek kosztów eksploatacji parku pojazdów rolniczych.
• Projektowany cel klimatyczny Unii Europejskiej do roku 2040 r. zakłada objęcie sektora rolnictwa obowiązkami redukcyjnymi w zakresie emisji CO 2. Możliwość wykorzystania przez pojazdy kategorii T gazu płynnego LPG, a w przyszłości bioLPG pozwoli na wykazanie redukcji emisji gazów cieplarnianych w łańcuchu wartości produkcji rolno-spożywczej.

Działania POGP

16 kwietnia 2024 r. Polska Organizacja Gazu Płynnego z inicjatywy Komisji ds. Autogazu zwróciła się do Ministerstwa Infrastruktury z wnioskiem o podjęcie działań legislacyjnych, mających na celu wydanie odpowiednich przepisów technicznych dla pojazdów kategorii T, niezbędnych do opracowania dokumentacji technicznej dotyczącej montażu instalacji gazowych w ciągnikach rolniczych, oraz o wskazanie właściwej służby technicznej do przeprowadzania badania homologacyjnego dla takich pojazdów.

Ministerstwo zainteresowane

Ministerstwo Infrastruktury wyraziło zainteresowanie aktualizacją rozporządzenia z dn. 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia w zakresie zasilania ciągników gazem skroplonym LPG. W II połowie minionego roku rozpoczęły się uzgodnienia techniczne w tej sprawie.

W przypadku ciągników i maszyn rolniczych instalacja gazowa jest co do zasady identyczna, jak w innych kategoriach pojazdów. Kluczowym zagadnieniem do uregulowania na poziomie warunków technicznych jest kwestia bezpieczeństwa montażu i zabudowy zbiornika na gaz LPG, biorąc pod uwagę specyficzne przeznaczenie pojazdów kategorii T, w tym w zakresie poruszania się poza utwardzonymi drogami oraz montażu wymiennych urządzeń wykorzystywanych do wykonywania prac rolniczych.

Czeski precedens

Warto w tym momencie zauważyć precedens, który pojawił się na rynku czeskim. Choć przepisy dotyczące montażu instalacji zasilania gazem w pojazdach kategorii T nie są obecnie w pełni zharmonizowane, Czesi wydali homologację na ciągnik rolniczy zasilany CNG na podstawie tzw. homologacji typu UE, zgodnie z europejskim rozporządzeniem 167/2013 10, które określa system homologacji dla ciągników rolniczych, leśnych i przyczep do tych pojazdów.

W 2025 r. podejmowane są działania w sprawie potencjalnej rozbudowy załącznika nr 9 do rozporządzenia z dn. 31 grudnia 2002 r. o warunki dodatkowe dla ciągników rolniczych. Komisja ds. Autogazu Polskiej Organizacji Gazu Płynnego przedstawiła wyjściową propozycję uregulowania pojazdów kategorii T w załączniku nr 9 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dn. 31 grudnia 2002 r. i bierze aktywny udział w prowadzonych przez Ministerstwo Infrastruktury pracach.